อาหารสายยางสูตรเฉพาะโรคการเลือกอาหารทางสายยาง "สูตรเฉพาะโรค" (Disease-Specific Formula) คือการปรับสัดส่วนสารอาหารให้เข้ากับพยาธิสภาพของโรคนั้นๆ เพื่อช่วยควบคุมอาการและลดภาวะแทรกซ้อนครับ ซึ่งในปัจจุบันมีทั้งแบบ "ปั่นเอง" และ "อาหารทางการแพทย์สำเร็จรูป"
สรุปใจความสำคัญของสูตรเฉพาะโรคแต่ละประเภทครับ:
1. สูตรสำหรับโรคเบาหวาน (Diabetes)
เน้นคุมระดับน้ำตาลไม่ให้สูงปรี๊ดหลังมื้ออาหาร (Low Glycemic Index)
หัวใจหลัก: ใช้คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน (เช่น ข้าวกล้อง, ข้าวโอ๊ต) และเพิ่มใยอาหารสูง
สิ่งที่ต้องเลี่ยง: น้ำตาลทราย, ผลไม้หวานจัด, แป้งขัดขาว
ตัวอย่างสำเร็จรูป: Glucerna SR, Nutren Diabetes
2. สูตรสำหรับโรคไต (Renal)
ต้องแบ่งตามระยะของโรค เพราะความต้องการโปรตีนต่างกันโดยสิ้นเชิงครับ
ระยะก่อนฟอก: "โปรตีนต่ำ" เพื่อลดภาระไต ไม่ให้ของเสียค้างในเลือดสูง (ตัวอย่าง: Nepro LP)
ระยะฟอกไตแล้ว: "โปรตีนสูง" เพื่อชดเชยโปรตีนที่สูญเสียไปขณะฟอกเลือด (ตัวอย่าง: Nepro HP)
หัวใจหลัก: จำกัดโซเดียม, โพแทสเซียม และฟอสฟอรัสอย่างเคร่งครัด
3. สูตรสำหรับโรคตับ (Hepatic)
เน้นช่วยให้ตับทำงานน้อยลงและป้องกันอาการซึม (ทางสมอง)
หัวใจหลัก: ใช้กรดอะมิโนสายกิ่ง (BCAA) สูง และจำกัดโปรตีนจากเนื้อแดง
สิ่งที่ต้องระวัง: หากมีอาการท้องมาน (ท้องป่องน้ำ) ต้องจำกัดโซเดียมและน้ำร่วมด้วย
ตัวอย่างสำเร็จรูป: Aminoleban EN, Nutren Hepa
4. สูตรสำหรับโรคปอด (Pulmonary)
สำหรับผู้ป่วยที่เหนื่อยง่าย หรือต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ
หัวใจหลัก: "ไขมันสูง คาร์โบไฮเดรตต่ำ" เพราะการย่อยแป้งจะผลิตก๊าซ CO 2 ออกมามาก ทำให้ผู้ป่วยเหนื่อยหอบกว่าเดิม
ตัวอย่างสำเร็จรูป: Pulmocare
5. สูตรสำหรับโรคมะเร็งและสร้างภูมิคุ้มกัน (Immune-Support)
เน้นฟื้นฟูร่างกายและลดการอักเสบจากเซลล์มะเร็ง
หัวใจหลัก: "โปรตีนสูงมาก" และมักผสม Omega-3 (EPA) จากน้ำมันปลา เพื่อยับยั้งการสลายของมวลกล้ามเนื้อ
ตัวอย่างสำเร็จรูป: Prosure, Neo-Mune, Supportan
📊 ตารางสรุปการเลือกใช้
โรคประจำตัว โปรตีน คาร์โบไฮเดรต สารเสริมที่สำคัญ
เบาหวาน ปกติ ต่ำ / GI ต่ำ ใยอาหาร (Fiber)
ไต (ก่อนฟอก) ต่ำ ปกติ คุมฟอสฟอรัส/โพแทสเซียม
ไต (ฟอกแล้ว) สูง ปกติ คุมน้ำ/โซเดียม
มะเร็ง สูงมาก ปกติ Omega-3 (น้ำมันปลา)
โรคปอด ปกติ ต่ำ ไขมันดี (MUFA)
⚠️ ข้อควรระวังในการใช้สูตรเฉพาะโรค
ห้ามปรับสูตรเอง: โดยเฉพาะโรคไตและโรคตับ เพราะสมดุลเกลือแร่ในเลือดมีความเสี่ยงต่อชีวิตสูงมาก
ตรวจสอบความหนืด: สูตรเฉพาะโรคบางชนิดมีความเข้มข้นสูง (1.5 kcal/ml) อาจทำให้สายอุดตันได้ง่ายขึ้น ต้องล้างสาย (Flush) ให้ดี
การขับถ่าย: หากเปลี่ยนสูตรแล้วผู้ป่วยท้องเสียหรือท้องอืดบ่อย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับความเร็วในการให้อาหาร
